De Punt is een karakteristiek wegdorp in Drenthe, dat zich uitstrekt langs de westzijde van het Noord-Willemskanaal. Het dorp beslaat een lengte van ongeveer drie kilometer en ligt tussen Vries in het zuiden en Eelde en Vliegveld Eelde in het noordwesten. Direct ten westen van De Punt ligt het dorp Yde. Aan de noordzijde grenst De Punt aan een bedrijventerrein met onder andere de bloemenveiling van Eelde.

Ten zuiden van het dorp ligt een rotonde, vanwaar een weg over het Noord-Willemskanaal leidt naar Gronings grondgebied. Deze route vormde vroeger de hoofdverbinding tussen Assen en Groningen. De provinciegrens tussen Drenthe en Groningen loopt iets oostelijker en volgt daar de loop van de Drentsche Aa. Over deze oude waterloop – die ter plaatse ook wel het Punterdiep wordt genoemd – ligt de Punterbrug.

De naam De Punt verwijst naar een vroegere veerpont die hier lag. Het woord ‘punt’ is een verbastering van ‘pont’. Lange tijd werd deze plek De Drentse Punt genoemd, ter onderscheiding van de overzijde van de Drentsche Aa, die bekend stond als De Groningse Punt. Die naam is inmiddels verdwenen, maar leeft nog voort in de naam van de voormalige stadsherberg bij de Punterbrug.

Het huidige dorp De Punt is van relatief recente datum. Rond 1850 stond er, afgezien van een tolhuis, nog geen enkel gebouw. Het gebied maakte toen deel uit van de marke van Yde. Pas vanaf de jaren 1920 verschijnt De Punt op kaarten, aanvankelijk onder de naam ‘Punt’. Vanaf de jaren 1950 wordt de naam ‘De Punt’ gebruikt. Daarvoor duidde de naam alleen het gebied rond de Drentsche Aa aan.

Voor wie meer wil weten over de vroege geschiedenis van De Punt, is het Drents Archief een waardevolle bron.

De Punt kreeg landelijke bekendheid door de treinkaping die hier plaatsvond in 1977. Op 23 mei van dat jaar werd een intercity van Assen naar Groningen ter hoogte van De Punt gekaapt door negen gewapende Zuid-Molukse jongeren. De trein kwam tot stilstand nabij de spoorwegovergang bij Glimmen.

De machinist en hoofdconducteur werden onder bedreiging van een vuurwapen gedwongen de trein te verlaten. Kort daarna mochten veertig reizigers de trein verlaten; de overige 45 passagiers werden gegijzeld. Onder hen bevond zich Annie Brouwer-Korf, later burgemeester van Utrecht, die op dat moment enkele weken zwanger was. Enkele dagen voor de bevrijding mocht zij vanwege haar zwangerschap de trein verlaten.

Na bijna drie weken kwam er een gewelddadig einde aan de gijzeling. Op zaterdagochtend 11 juni 1977 openden mariniers van de Bijzondere Bijstandseenheid (BBE) het vuur op de trein. Tegelijkertijd vlogen zes Starfighter-gevechtsvliegtuigen in laag tempo meerdere malen over de trein om de kapers te desoriënteren. De jongste van de piloten was Dick Berlijn, later Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten en Commandant der Strijdkrachten.

De gijzeling duurde in totaal 482 uur (20 dagen). Bij de bevrijding kwamen twee gegijzelden en zes kapers om het leven.

Yde: dorp met een lange geschiedenis

Yde is een dorp in de gemeente Tynaarlo, gelegen in de provincie Drenthe. Het dorp telt bijna 900 inwoners en ligt rond een opvallend grote brink, die – in verhouding tot de omvang van het dorp – veel ruimte inneemt. Samen met het direct aangrenzende De Punt vormt Yde één geheel. In de volksmond wordt dan ook vaak gesproken over Yde‑De Punt.

De naam Yde komt in oude bronnen in vele vormen voor, zoals Ide, IJde, Idon, Ida en Ie. Mogelijk is de naam afgeleid van iwithja, wat ‘groep taxusbomen’ betekent. Een andere verklaring wijst op een persoonsnaam, zoals Aida of Ide, van Scandinavische oorsprong.

Ook de Tweede Wereldoorlog heeft sporen nagelaten in Yde. Van september 1944 tot april 1945 was er een Duits werkkamp gevestigd in het dorp. In 2013 werden in een voormalige café onverwacht 68 bedankbrieven gevonden van gevangenen uit dit kamp. Zij richtten hun dank aan het echtpaar Timmer, dat hen tijdens de oorlog hielp met voedsel, medicijnen en soms zelfs bij ontsnappingen. De brieven vormen een waardevolle en persoonlijke bron van deze periode.

Molen, volksgeloof en landschap

Yde kende ook een eigen molen: molen De Windlust, gebouwd in 1896. De stellingmolen deed dienst als korenmolen en was jarenlang een herkenbaar element in het landschap. Uiteindelijk werd de molen vanwege technische en administratieve misverstanden in 1961 gesloopt. Alleen een molensteen herinnert nog aan dit stuk dorpsgeschiedenis.

Een bijzonder stukje volksgeloof is te vinden bij de breukenbomen aan de Breukenweg. Volgens overlevering konden mensen met een breuk hier genezing vinden door een ritueel waarbij spijkers in de boom werden geslagen. Dit soort gebruiken laat zien hoe geloof, natuur en dagelijks leven in het dorp met elkaar verweven waren.